Een middel dat jarenlang een vaste plek had in uw teeltplan, kan wegvallen terwijl de ziekte of plaag waarvoor u het gebruikte gewoon terugkomt. Dan is de eerste vraag vaak welk middel ervoor in de plaats kan komen. Een tweede vraag levert minstens zoveel op. Hoe kunt u de druk al verlagen voordat een ingreep nodig is? Door preventie en monitoring te combineren met biologische oplossingen voor de teelt, kunt u uw gewasbescherming zo inrichten dat die minder afhankelijk is van één toepassing op één moment.
Breng in kaart waar uw teeltplan kwetsbaar is
Pak de registraties van de afgelopen seizoenen erbij. Welke aantasting kwam telkens terug? Wanneer zag u de eerste symptomen en in welk deel van het perceel of de kas begon het? Kijk ook terug naar de omstandigheden rond die eerste waarneming. Een ziekte die zich ieder jaar eerst op dezelfde natte plek laat zien, vraagt om een andere voorbereiding dan een plaag die langs verschillende randen binnenkomt.
Loop daarna uw teeltplan per groeifase door. Waar heeft u maar één maatregel achter de hand? Juist die momenten verdienen aandacht. Controleer ruim voor het seizoen in de toelatingendatabank van het Ctgb welke toepassingen voor uw teelt zijn toegestaan. Als een toelating vervalt, kunnen de uiterste verkoop- en gebruiksdatum verschillen. Kijk daarom naar de opgebruiktermijn van het specifieke middel voordat u een bestaande voorraad inplant.
Verlaag de druk voordat u moet ingrijpen
Een ruime vruchtwisseling kan helpen bij bepaalde bodemgebonden problemen, mits de gekozen volggewassen geen waardplant zijn voor het organisme dat u wilt terugdringen. Dat laatste maakt in de praktijk het verschil. Een ander gewas op het perceel geeft op papier afwisseling, terwijl de ziekte of plaag er mogelijk gewoon kan overleven. Kijk bij uw keuze daarom naar de perceelshistorie én naar de waardplanten van het probleem dat daar speelt.
In de kas ligt een deel van de preventie in het klimaat. Wie vooral naar de gemiddelde luchtvochtigheid kijkt, kan missen dat bladeren op een koude plek in de kas langer nat blijven. Controleer juist die plekken bij uw gewasronde. In de buitenteelt kunt u vóór het seizoen bekijken waar water blijft staan en waar de bodem verdicht is. Zo weet u welke zones u extra in de gaten wilt houden wanneer het gewas dichtgroeit.
Maak van waarnemen een vast onderdeel van de werkweek
Loop een vaste route door het gewas en neem zowel de bekende risicoplekken als een paar representatieve plekken mee. Leg vast wat u ziet, waar u het ziet en hoeveel planten symptomen vertonen. Noteer ook het groeistadium. Een losse melding van bladvlekken vertelt weinig. Twee waarnemingen op dezelfde plek, enkele dagen na elkaar, laten zien of het aantal aangetaste planten toeneemt.
Stem de frequentie af op het risico. Bij weersomstandigheden die gunstig zijn voor een ziekte die u op het bedrijf kent, kan een extra ronde meer opleveren dan wachten op de gebruikelijke controledag. Spreek met uw teeltadviseur vooraf af bij welke waarneming u opnieuw gaat kijken en wanneer ingrijpen zinvol is. Betrek daarbij ook het weer, de groeifase en de vraag of er natuurlijke vijanden actief zijn. Zo kunt u een besluit nemen terwijl u nog tijd hebt om de maatregel goed uit te voeren.
Geef biologische middelen en plantversterkers elk een eigen plek
Bepaal eerst welk probleem u wilt aanpakken. Een biologisch gewasbeschermingsmiddel kan een plek krijgen tegen een specifieke ziekte of plaag als het daarvoor is toegelaten in uw teelt. Een biostimulant heeft een andere functie en kan, afhankelijk van het product, bijvoorbeeld de nutriëntenbenutting of de tolerantie voor abiotische stress ondersteunen. Als u een product op basis van chitosan overweegt, kijk dan naar de status, onderbouwing en gebruiksvoorwaarden van dat specifieke product. De naam van de stof alleen vertelt u onvoldoende over de toepassing.
Kijk ook of een maatregel past bij de rest van uw schema. In een teelt waarin u natuurlijke vijanden inzet, wilt u vooraf weten of een geplande toepassing met die inzet te combineren is. Vraag welke omstandigheden nodig zijn voor de werking en op welk moment u het effect kunt beoordelen. Dat helpt u bepalen of de maatregel in uw teelt praktisch uitvoerbaar is, juist in de weken waarin verschillende werkzaamheden samenvallen.
Test één aanpassing tijdens het volgende teeltseizoen
Kies voor een praktijkproef één terugkerend knelpunt. Leg vóór de start vast welke verandering u wilt testen, welke uitkomst u meet en wanneer u dat doet. Bij terugkerende bladvlekken kunt u bijvoorbeeld op vaste momenten het aandeel planten met symptomen vergelijken. Kijkt u naar een biostimulant vanwege terugkerende droogtestress, volg dan een kenmerk dat voor uw teelt relevant is, zoals het herstel van de groei na een droge periode.
Vergelijk een proefstrook met een vergelijkbare strook waarop u uw gebruikelijke aanpak volgt. Houd ras, bodem en watergift waar mogelijk gelijk en noteer afwijkingen. Ligt één strook toevallig op een droger stuk grond, dan kunt u dat meenemen bij het beoordelen van de uitkomst. Maak op beide stroken vanaf de start foto’s op dezelfde plekken. Leg aan het eind van het seizoen de foto’s en waarnemingen naast elkaar en noteer bij welke omstandigheden het verschil zichtbaar werd. Die aantekening kunt u er bij het maken van uw volgende teeltplan weer bij pakken.
